Nga Zenel Çeliku
Ditët e fundit po shohim një debat të ashpër ndërmjet Adriatik Lapajt dhe Endri Shabanit, politikanë-humoristë të degraduar, të cilët pa hyrë mirë në politikë, gënjejnë, shajnë, akuzojnë dhe shpifin për njëri-tjetrin në mënyrë paradoksale. Lapaj dhe Shabani, si të rinj, deklaronin se janë politikanë të një gjenerate të re që premton shumë, të cilët qanin hallet e popullit të grabitur nga klasa politike e 32 viteve të demokracisë. Turp, turp më të madh për këta dy personazhe, ku njëri – Lapaj – kishte “bërë një vizitë të suksesshme në Amerikë” dhe deklaroi se kishte surpriza për partinë e tij, ndërkohë që në listat e saj futi tërë familjen e tij. Nga ana tjetër, kemi Shabanin që ka studiuar në Amerikë e gjetkë në Europë, i cili gjithashtu në listat për kandidat për deputet futi gjithë fisin e tij. Pra, kjo na qenkan “gjenerata e re” Lapaj dhe Shabani – të korruptuar e gënjeshtarë që në djepin e tyre.
Debati midis Adriatik Lapajt dhe Arlind Shabanit është një moment interesant dhe domethënës në skenën politike shqiptare, sidomos duke pasur parasysh që të dy përfaqësojnë prurjet e reja në politikë – njëfarë rifreskimi përballë establishmentit tradicional.
Le të analizojmë: cila është ideologjia dhe narrativa politike e Adriatik Lapajt dhe Arlind Shabanit?!
- Lapaj përpiqet të krijojë një profil si politikan me prirje të qendrës, me theks te shteti ligjor, transparenca dhe reforma institucionale. Ai përdor shpesh një gjuhë institucionale dhe pozicionohet si një “ndërmjetës” midis populizmit dhe racionalizmit.
- Shabani, nga ana tjetër, përfaqëson një krah më të majtë dhe kritik më të fortë ndaj sistemit ekonomik dhe elitave politike. Ai flet më hapur për çështje sociale, barazi ekonomike dhe drejtësi klasore, shpesh duke përdorur një gjuhë më të drejtpërdrejtë dhe më agresive ndaj elitës ekzistuese.
Si gazetar, duke e ndjekur me shumë vëmendje profesionale këtë debat të zbrazët, gjykoj se:
- Lapaj, në retorikën e tij, përpiqet të ndërtojë një narrativë të re mbi sistemin aktual duke premtuar se do ta reformojë atë, pasi ka edhe mbështetje nga partnerët tradicionalë të Shqipërisë.
- Shabani, kërkon një transformim më rrënjësor, shpesh duke e konsideruar sistemin si tërësisht të korruptuar dhe të pashpresë për përmirësim gradual.
Më tej, është interesante të shohim edhe stilin e komunikimit të të dy personazheve në debat.
- Lapaj ka një stil më institucional dhe avokatesk, i cili tenton të japë përshtypjen e një figure shtetformuese. Ai ruan një ton të matur dhe të kontrolluar, duke shmangur shpesh përplasjet direkte me gjuhë të ashpër.
- Shabani, në krahun tjetër, është më militant në ton dhe shpesh përdor ironinë, sarkazmën dhe një gjuhë më të papërmbajtur për të demaskuar kundërshtarët ose për të mobilizuar ndjekësit. Lapaj kërkon të tërheqë shtresat që duan “ndryshim me qetësi”, ndërsa Shabani u drejtohet më shumë të rinjve kritikë, të zhgënjyer, dhe atyre që kërkojnë aksion dhe përmbysje.
Mirëpo, cili do pyet: Cila është baza elektorale dhe potenciali mobilizues i dy partive që ata kanë mbushur me farefisët e tyre?
Para debateve, Lapaj kishte mundësi të tërhiqte votuesit e qendrës, profesionistët, shtresat e mesme dhe njerëzit që e shohin shtetin si të riparueshëm. Por, tashmë sipas debateve me kundërshtarin Shabani, rezulton se ai i ka zhgënjyer ndjekësit e tij.
Kurse Shabani përfaqëson një bërthamë më të vogël, por ideologjikisht më të motivuar. Ai kishte kapur një segment të majtë që është ndjerë i përjashtuar nga politika tradicionale dhe tregonte se nuk kishte frikë të sfidonte edhe opozitën e re.
Debati Lapaj & Shabani i ngjan shumë politikës së vjetër 35-vjeçare. Përplasja midis tyre, që shpesh ka ndodhur në rrjete sociale apo emisione televizive, tregon një problem të thellë të opozitës së re në Shqipëri. Ata kanë shprehur hapur mungesën e bashkëpunimit, përçarjen ideologjike dhe luftën për protagonizëm.
Në vend që të ndërtojnë një front të përbashkët përballë politikës së vjetër, ata janë në një garë për të qenë “zëri i vërtetë” i ndryshimit – por që në realitet, po dështojnë që nga debatet ndërmjet tyre.
