Nga Zenel Çeliku
Gjykimi i disa prej figurave më të larta të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës po zgjatet pa një arsye bindëse. Durimi i shqiptarëve në Kosovë, Shqipëri dhe në mërgatë ka kaluar çdo kufi.
Paradoksi më i madh është se Serbia kreu gjenocid në Kosovë, vrau, persekutoi, burgosi dhe përdhunoi mijëra shqiptarë, ndërsa sot në bankën e të akuzuarve është Kosova dhe Ushtria Çlirimtare e saj. Pyetja mbetet e thjeshtë: kush duhet të gjykohet dhe të dënohet, pushtuesi gjakatar apo çlirimtarët që luftuan për vetëmbrojtje dhe liri?
Ndërsa afrohet vendimi në çështjen ndaj Hashim Thaçit, Kadri Veselit, Jakup Krasniqit dhe Rexhep Selimit në Dhomat e Specializuara të Kosovës, një pyetje tjetër bëhet edhe më e rëndësishme: çfarë arrihet kur drejtësia jepet në një formë që shoqëria shqiptare, në Kosovë dhe në Shqipëri, e refuzon gjerësisht?
Shtyrja e vendimit për Thaçin dhe të tjerët ka shkaktuar kritika të forta në Kosovë dhe Shqipëri. Gjyqtarët në procesin ndaj ish-presidentit Hashim Thaçi dhe tre të pandehurve të tjerë e kanë zgjatur afatin për shpalljen e vendimit deri në korrik. Ky vendim është dënuar nga një pjesë e madhe e opinionit shqiptar, që e sheh këtë proces si zgjatje të padrejtësisë.
Dhomat e Specializuara të Kosovës njoftuan të mërkurën se trupi gjykues në procesin për krime lufte dhe krime kundër njerëzimit ndaj ish-presidentit Thaçi dhe tre ish-drejtuesve të tjerë të UÇK-së ka nxjerrë një urdhër për zgjatjen e afatit të shpalljes së vendimit me 60 ditë, deri më 20 korrik 2026.
Kjo vonesë është kritikuar gjerësisht si e pajustifikuar. Në arsyetimin e tyre, gjyqtarët theksuan se gjatë procesit janë dëgjuar rreth 270 dëshmitarë dhe janë pranuar 5,497 prova materiale. Transkripti i procedurave arrin në 29,238 faqe, sipas vendimit të 5 majit.
Sipas rregullores së gjykatës, vendimi duhet të shpallet brenda 90 ditëve nga mbyllja e gjykimit. Procesi ndaj Thaçit, ish-kryetarëve të Kuvendit Kadri Veseli dhe Jakup Krasniqi, si dhe ish-deputetit Rexhep Selimi, përfundoi më 18 shkurt, ndaj vendimi pritej deri më 19 maj. Megjithatë, rregullorja lejon edhe 60 ditë shtesë, nëse një zgjatje e tillë konsiderohet absolutisht e nevojshme.
Trupi gjykues, i kryesuar nga gjyqtari Charles L. Smith III, ka paralajmëruar se mund të nxjerrë një vendim tjetër për zgjatje, nëse e sheh të nevojshme.
Spektri politik dhe një pjesë e madhe e opinionit shqiptar e kanë kritikuar ashpër këtë vendim. Ata i kanë bërë thirrje komunitetit ndërkombëtar dhe institucioneve të drejtësisë që të reflektojnë dhe të mos lejojnë që ky proces të kthehet në shembull të dështimit të drejtësisë ndërkombëtare.
Sipas kritikëve, vonesa e pajustifikuar është një provë tjetër se procesi ka humbur ndjenjën e drejtësisë dhe është ndikuar nga llogaritje politike.
Lëvizja “Liria ka emër”, e cila mbështet ish-pjesëtarët e UÇK-së që përballen me procedura ligjore në Hagë, e ka dënuar gjithashtu vendimin. Ajo e ka cilësuar zgjatjen e afatit si të papranueshme dhe si precedent të keq për drejtësinë ndërkombëtare.
Sipas kësaj lëvizjeje, mbajtja në paraburgim e ish-udhëheqësve të UÇK-së për afro gjashtë vjet shkel standardet e drejtësisë ndërkombëtare dhe të drejtat themelore të njeriut, duke dëmtuar besimin e qytetarëve te institucionet ndërkombëtare të drejtësisë.
Hashim Thaçi dha dorëheqjen nga posti i presidentit të Kosovës në nëntor 2020, për t’u përballur me akuzat për krime lufte. Ai, së bashku me Kadri Veselin, Jakup Krasniqin dhe Rexhep Selimin, u transferuan në qendrën e paraburgimit në Hagë.
Katër ish-drejtuesit e UÇK-së akuzohen për përgjegjësi individuale dhe komanduese, si pjesë e një ndërmarrjeje të përbashkët kriminale, lidhur me krime të pretenduara ndaj të burgosurve në qendrat e paraburgimit të UÇK-së në Kosovë dhe Shqipëri.
Ata dyshohen se kanë zhvilluar një fushatë sistematike kundër kundërshtarëve, por mbrojtja dhe mbështetësit e tyre e kundërshtojnë këtë version, duke këmbëngulur se e vërteta është ndryshe dhe në favor të drejtuesve të UÇK-së. Të katër janë deklaruar të pafajshëm.
Prokuroria është përpjekur të provojë se, si anëtarë të Shtabit të Përgjithshëm të UÇK-së, Thaçi, Veseli, Krasniqi dhe Selimi kishin përgjegjësi për veprimet e luftëtarëve të rangut më të ulët. Mbrojtja ka argumentuar se UÇK-ja nuk kishte një strukturë të rregullt komanduese ushtarake dhe se të pandehurit nuk kishin autoritet të drejtpërdrejtë mbi luftëtarët në terren.
Dhomat e Specializuara të Kosovës u krijuan për të hetuar dhe gjykuar pretendimet për krime të kryera nga pjesëtarë të UÇK-së. Por për shumë shqiptarë, ky proces mbetet i padrejtë, sepse, sipas tyre, barazon luftën çlirimtare të UÇK-së me krimet e aparatit shtetëror serb.
Për popullin e Kosovës, katër ish-drejtuesit e UÇK-së mbeten figura të rëndësishme të luftës për liri dhe pavarësi.
Në fund të vitit 2024, Thaçi u akuzua gjithashtu për pengim të drejtësisë, së bashku me katër të bashkëpandehur të tjerë, përfshirë ish-ministrin e Drejtësisë, Hajredin Kuçi. Gjykimi për këtë çështje nisi në shkurt, pak ditë pas përfundimit të procedurave në procesin për krime lufte dhe krime kundër njerëzimit.
Thaçi dhe të bashkëpandehurit e tjerë janë deklaruar të pafajshëm.
