Nga Zenel Çeliku
Vendimi i Gjykatës së Posaçme për të vendosur Vlora Hysenin nën masën e arrestit në shtëpi dhe për ta pezulluar nga detyra, më 22 shtator 2026, e ktheu këtë çështje në një provë për përgjegjësinë e qeverisjes. Hyseni po hetohet në kuadër të dosjes së AKSHI-t për “përkrahje të autorit të krimit” dhe “zbulim të akteve ose të dhënave sekrete”.
Këto janë dyshime që duhen provuar në gjykatë. Masa e sigurisë nuk është vendim fajësie dhe Hyseni gëzon prezumimin e pafajësisë. Siç raportoi Deutsche Welle, detajet për informacionin që mund të jetë komprometuar nuk janë bërë publike. Prandaj, do të ishte e parakohshme të thuhej se siguria kombëtare është cenuar.
Por prezumimi i pafajësisë nuk e mbyll debatin politik. Në vitin 2023, Edi Rama propozoi Hysenin për drejtimin e Shërbimit Informativ të Shtetit, ndërsa Presidenti Bajram Begaj e dekretoi emërimin më 3 prill. Rama e kishte pasur më parë këshilltare për sigurinë kombëtare dhe, kur e propozoi, e vlerësoi për përgatitjen dhe përvojën e saj. Për këtë arsye, pyetja se si u bë verifikimi para emërimit është e ligjshme dhe kërkon përgjigje.
Çfarë kriteresh profesionale u përdorën? Si u shqyrtua përvoja e saj e mëparshme në strukturat e inteligjencës së Kosovës? Çfarë kontrollesh u kryen për përshtatshmërinë dhe sigurinë? Qeveria mund të japë llogari për procesin pa zbuluar të dhëna të klasifikuara. Transparenca nuk nënkupton publikimin e sekreteve, por shpjegimin e standardeve dhe përgjegjësive institucionale.
Kryeministri që propozon drejtuesin e SHISH-it mban përgjegjësi politike për cilësinë e zgjedhjes. Kjo nuk është e njëjtë me përgjegjësinë penale dhe nuk provon përfshirjen e tij në veprimet që po hetohen. Deri tani, nuk ka një fakt publik që tregon se Rama ka pasur rol në sjelljen që i atribuohet Hysenit. Megjithatë, kjo nuk e përjashton detyrimin e tij për të shpjeguar se mbi çfarë vlerësimi u mbështet emërimi.
Debati për emërimet në poste të rëndësishme nuk është i ri. Në vitin 2019, Presidenti Ilir Meta nuk e dekretoi Gent Cakajn ministër të Jashtëm; Rama mori formalisht portofolin dhe më pas i delegoi Cakajt drejtimin e ministrisë. Cakaj ishte 28 vjeç. Ky rast tregon se procedura dhe kriteret duhen bërë të qarta që në fillim. Vlerësimi i një kandidati duhet të mbështetet te përgatitja, përvoja, integriteti dhe kontrolli institucional, jo te mosha, gjinia apo thashethemet.
Rasti ngre gjithashtu pyetje për besimin e partnerëve me të cilët bashkëpunon SHISH-i. Eksperti i sigurisë Xhavit Shala tha për DW se zhvillimi mund të ndikojë marrëdhëniet me shërbimet partnere, por nuk e vlerësoi si cenim të sistemit të sigurisë kombëtare. Kjo e bën edhe më të rëndësishme që institucionet të përcaktojnë, mbi bazë provash, nëse informacion është zbuluar, çfarë pasojash ka pasur dhe çfarë masash parandaluese nevojiten.
Qeveria nuk mund t’i shmanget përgjegjësisë politike duke thënë se çështjen penale e ka drejtësia; po aq, politikanët nuk duhet ta shpallin askënd fajtor para vendimit të gjykatës. Në gjykimin tim, rasti është dështim i qeverisjes nëse procesi i përzgjedhjes dhe kontrollet për një post kaq të ndjeshëm nuk kanë qenë në lartësinë e kërkuar. Përgjigjen për këtë pyetje duhet ta japin institucionet, ndërsa fajësinë penale le ta përcaktojë drejtësia.
Rreth autorit
