Një vit më parë, më 1 korrik 2023, letërsia shqipe humbi zërin e saj më përfaqësues: Ismail Kadarenë. Gjeniu që i dha identitet universal fjalës shqipe, u shua në moshën 88-vjeçare, por vepra e tij mbetet referencë në kanonin botëror letrar.
I lindur më 28 janar 1936 në Gjirokastër, Kadare u ngjit shpejt në majat e letrave, nga poezia rinore “Frymëzimet djaloshare” te përfaqësimi i Shqipërisë në shkallë globale me “Gjenerali i ushtrisë së vdekur” (1963), vepër që e katapultoi në vëmendjen ndërkombëtare. Nga “Kështjella” e heroizmit shqiptar, te satira distopike “Nëpunësi i Pallatit të Ëndrrave”, ai ndërtoi një univers ku historia, miti dhe absurdi përplaseshin me forcë.
Shkrimtari që ruajti një gjuhë të përkryer në mes të diktaturës, nuk reshti së sfiduari narrativat e kohës. Pas vitit 1990, Kadare u vendos në Paris, ku u prit si një prej figurave më të rëndësishme të letërsisë evropiane.
Anëtar përjetësisht i Akademisë Franceze, fitues i çmimeve si “Man Booker” dhe “Princi i Asturias”, Kadare ishte dhe mbetet një ndër autorët më të përkthyer të Evropës Lindore – me veprat e tij në rreth 45 gjuhë.
Ai u dekorua me “Nderi i Kombit” në Shqipëri dhe me gradën e lartë të Legjionit të Nderit nga presidenti Emmanuel Macron në 2023 – vlerësim final për një autor që i dha dinjitet ndërkombëtar letërsisë shqipe.
