Nga Zenel Çeliku
Pas zgjedhjeve parlamentare, Kosova po përjeton një krizë të thellë institucionale. Zgjidhjet janë të gjitha në fushë – Parlamenti, Presidentja dhe partnerët ndërkombëtarë janë prezentë, por gjithçka varet nga vullneti politik i partive, veçanërisht nëse është e gatshme Vetëvendosja (VV). E ardhmja do të varej nga puna në korrik. Të qenët vigjilentë është shumë e rëndësishme, pasi çdo ditë mund të sjellë përparim, paralajmërim apo revolte publike.
Që nga seanca e parë më 15 prill, Parlamenti ka tentuar 41 herë të zgjedhë Kryetarin e Parlamentit, por pa sukses. VV, me 48 mandate, nuk mund të formojë qeverinë pa koalicion. PDK, LDK dhe AAK refuzojnë bashkëpunimin me Albin Kurtin.
Në këto rrethana, Gjykata Kushtetuese ka afat 30 ditësh për të zgjidhur ngërçin. Normalisht duhet hyrë në kompetencë edhe Presidentja e Republikës, por autoriteti i saj ka rënë ndjeshëm. Vjosa Osmani nuk mban nën kontroll kushtetues situatën, edhe pse ka zhvilluar takime të shumta me partitë. Ato janë konsideruar më shumë taktike, sesa serioze. Osmani, duke shfrytëzuar aktet ligjore, nuk ka kërkuar ankimin në Kushtetuese për përshpejtimin e procesit, gjë që le të kuptohet si synim për të zgjatur mandatin, madje edhe përtej kohës normale. Mund të interpretohet si pagesë personale, jo si interes kombëtar.
Presionet ndërkombëtare janë rritur lidhur me bllokadën politikë dhe dialogun me Serbinë. BE po nis lehtësimin e sanksioneve ndaj Kosovës, por me kushtin e uljes së tensioneve në veri. Zyrtarë evropianë e amerikanë kërkojnë qeveri funksionale për të rifilluar dialogun me Serbinë dhe për të përfituar nga Plani i Zhvillimit të BE-së për Ballkanin, ku Kosova aspiron për pjesën e saj nga kuota 6 miliardë euro.
Këto ditë po diskutohet mundësia e protestave popullore dhe reagimeve publike. Një avokat solli përpara Kuvendit katër gomarë për të simbolizuar “kokëfortësinë politike në Kosovë” dhe për të kritikuar jo vetëm Kryeministrin Kurti, por edhe opozitën që ka mundësinë për të formuar shumicën parlamentare dhe për të dalë nga kjo kolaps politik.
Shoqëria civile dhe mediat në Kosovë paralajmërojnë se kjo bllokadë politiko-institucionale po dëmton qytetarin e zakonshëm – ul besimin në institucione, rrit problemet me energjinë, thellon varfërinë dhe rrezikon dialogun me Serbinë.
Opozita kërkon që VV dhe Kurti të ndryshojnë kandidatin për kryeparlamentar. Kurti është i palëkundur, kështu krijohet një ngërç institucional i cili mund të shmanget vetëm me fleksibilitet. Por kokëfortësia e Kurtit nuk lë rrugë dalje. Situata është e qartë: Parlamenti është i bllokuar pasi pas 41 votimesh nuk arriti të zgjedhë kryetarin – një dështim fatal institucional.
VV dhe Kurti nuk kanë perspektivë për koalicion, dhe pasiguria drejt zgjedhjeve të reja është e lartë. Presidentja Osmani ka mbështetjen formale dhe ligjore, por nuk po përdor të gjitha mjetet që i jepen me kushtetutë. Presioni ndërkombëtar nga BE dhe SHBA është i qartë – duan qeveri funksionale dhe rifillim të dialogut, ndërsa populli jeton në tension institucional.
Në këtë betejë pa sens, skenari i zgjedhjeve të reja po zbehet gjithnjë e më shumë, veçanërisht nëse presidentja vendos se Kuvendi nuk mund të funksionojë.
